Metalen roosters voor machineafscherming

In het kort

Metalen roosters kunnen deel uitmaken van een machineafscherming om de toegang tot gevaarlijke machineonderdelen te beperken. Bij de keuze van het rooster zijn niet alleen het materiaal en de stevigheid belangrijk, maar ook de positie ten opzichte van gevaarlijke onderdelen, de bevestiging en de volledige constructie.

Een metalen rooster is op zichzelf geen garantie voor een veilige machineafscherming. De geschiktheid moet steeds worden beoordeeld op basis van de specifieke machine, de risico’s en de toepasselijke veiligheidsvereisten.

1. Welke functie moet de afscherming vervullen?

Een machineafscherming kan bedoeld zijn om contact met bewegende onderdelen te voorkomen, toegang tot een gevaarlijke zone te beperken of bescherming te bieden tegen bepaalde mechanische gevaren.

Voor de keuze van een geschikt rooster is het belangrijk om vooraf vast te stellen welke risico’s aanwezig zijn en welke beschermende functie de volledige afscherming moet vervullen.

Een open rooster biedt bijvoorbeeld niet dezelfde bescherming tegen wegvliegende deeltjes, vloeistoffen, hitte of andere gevaren als een daarvoor ontworpen gesloten afscherming.

2. De afstand tot gevaarlijke machineonderdelen

Een belangrijk aandachtspunt is of personen gevaarlijke machineonderdelen kunnen bereiken, bijvoorbeeld door, over, onder of langs de afscherming.

De vereiste veiligheidsafstand hangt af van verschillende factoren, waaronder de afmetingen en positie van de afscherming, de bereikbaarheid van de gevaarlijke zone en de specifieke risico’s.

EN ISO 13857 behandelt veiligheidsafstanden om te voorkomen dat gevaarlijke machinezones met de bovenste of onderste ledematen bereikt worden.

Er bestaat geen universele veiligheidsafstand die zonder verdere beoordeling voor iedere machineafscherming kan worden toegepast. De juiste afmetingen en positionering moeten worden bepaald aan de hand van de toepasselijke normen en de projectspecifieke risicobeoordeling.

3. Mechanische weerstand van het rooster

Afhankelijk van de toepassing kan een machineafscherming worden blootgesteld aan aanraking, stoten, trillingen of andere mechanische belastingen.

De weerstand van een metalen rooster hangt onder andere af van:

De gebruikte materiaalsoort en de materiaaleigenschappen.
De uitvoering van het rooster en de draadverbindingen.
De afmetingen en vrije overspanning van het paneel.
De randconstructie en ondersteuning.
De wijze waarop het rooster aan de machine of draagconstructie is bevestigd.

De mechanische geschiktheid kan niet uitsluitend op basis van het uiterlijk of de draaddikte worden vastgesteld. Waar nodig zijn aanvullende berekeningen, technische gegevens of beproevingen vereist.

4. Gevlochten of gepuntlaste roosters?

Voor machineafscherming kunnen verschillende soorten metalen roosters worden overwogen, waaronder gevlochten en gepuntlaste uitvoeringen.

Gevlochten roosters

Bij gevlochten roosters grijpen vooraf geprofileerde draden mechanisch in elkaar, zonder dat de kruispunten aan elkaar gelast zijn.

Deze constructie kan, afhankelijk van de uitvoering, enig elastisch gedrag vertonen bij beperkte belasting. Bij de montage verdienen de randen en de bevestiging bijzondere aandacht, omdat de buitenste draden voldoende vastgehouden moeten worden.

Gepuntlaste roosters

Bij gepuntlaste roosters worden kruisende draden op hun kruispunten door weerstandslassen verbonden. Hierdoor ontstaat een regelmatig raster met vaste draadverbindingen.

Een voordeel is dat de randen dicht bij de laatste intacte lasverbinding kunnen worden afgewerkt, zonder uitstekende draaduiteinden.

Geen van beide roostertypes is automatisch geschikt voor machineafscherming. De keuze moet worden afgestemd op de volledige veiligheidsfunctie, de belasting en de constructie.

5. Bevestiging en randafwerking

De bevestiging is een essentieel onderdeel van de volledige afscherming. Een voldoende stevig rooster biedt immers geen geschikte bescherming wanneer het onvoldoende wordt ondersteund of bevestigd.

Bij het ontwerp verdienen onder andere de volgende punten aandacht:

De stabiliteit en sterkte van het bevestigingssysteem.
Het voorkomen van ongewenst loskomen of verschuiven.
De bereikbaarheid van gevaarlijke zones rond de randen.
De afwerking van scherpe kanten en uitstekende draaduiteinden.
De gevolgen van het verwijderen of openen van de afscherming.

Bij vaste en beweegbare afschermingen kunnen verschillende eisen gelden voor bevestiging, toegang en bediening. De keuze hiervoor moet voortvloeien uit de risicobeoordeling van de machine.

6. Toegang voor reiniging en onderhoud

Bij veel machines is periodieke toegang nodig voor reiniging, onderhoud, inspectie of het oplossen van storingen.

Daarom moet worden beoordeeld of een vaste afscherming geschikt is of dat een andere oplossing nodig is, bijvoorbeeld een beweegbare afscherming met een passend beveiligingssysteem.

Of een vergrendeling, bewaking of aanvullende beveiliging vereist is, hangt af van de risico’s en de gekozen machineconstructie. Dit kan niet uitsluitend op basis van het type metalen rooster worden bepaald.

7. Materiaalkeuze en gebruiksomstandigheden

Metalen roosters kunnen uit verschillende materialen worden vervaardigd, bijvoorbeeld blank staal, verzinkt staal of roestvast staal.

Bij de materiaalkeuze kunnen onder andere vocht, corrosieve stoffen, reinigingsmethoden en omgevingsomstandigheden een rol spelen.

Een geschikte materiaalkeuze kan bijdragen aan de duurzaamheid van de afscherming, maar zegt op zichzelf niets over de veiligheid of conformiteit van de volledige constructie.

8. Welke informatie is nuttig bij een aanvraag?

Wanneer metalen roosters bestemd zijn voor een machineafscherming, is het nuttig om de leverancier zo volledig mogelijk te informeren over de gewenste uitvoering.

Relevante gegevens kunnen onder andere zijn:

Het type rooster en de gewenste afmetingen.
De materiaalsoort en eventuele oppervlaktebehandeling.
De voorziene randafwerking.
De gewenste bevestigingswijze.
De gebruiksomstandigheden en eventuele mechanische belasting.
De technische specificaties die door de machinebouwer of ontwerper zijn vastgesteld.

De veiligheidsfunctie, de vereiste afstanden en de conformiteit van de volledige afscherming moeten door de daarvoor verantwoordelijke partijen worden beoordeeld.

Veelgestelde vragen

Is ieder metalen rooster geschikt voor machineafscherming?

Nee. De geschiktheid hangt af van de specifieke gevaren, de volledige constructie, de bevestiging en de toepasselijke veiligheidsvereisten.

Kan een gepuntlast rooster als veiligheidsafscherming worden gebruikt?

Een gepuntlast rooster kan onderdeel zijn van een machineafscherming, mits de volledige oplossing geschikt is voor de specifieke toepassing en de relevante veiligheidseisen.

Wie bepaalt de vereiste veiligheidsafstand?

De vereiste afstand moet worden vastgesteld op basis van de risico’s van de machine en de toepasselijke normen. Hiervoor is een beoordeling nodig door de verantwoordelijke ontwerper, machinebouwer of bevoegde veiligheidsdeskundige.

Is een stevig rooster voldoende om een machine veilig af te schermen?

Nee. Ook de bereikbaarheid van gevaarlijke onderdelen, de bevestiging, toegang voor onderhoud en andere risico’s moeten worden beoordeeld.

Technische aandachtspunten bij toepass...